Od 6 kwietnia 1994 maczety Hutu pracowały bez wytchnienia przez następne sto dni. Ludobójstwo na plemieniu Tutsi planowano przez lata w jednym celu: jego całkowitej eliminacji. Masakra w Rwandzie jest bez wątpienia jedną z największych klęsk ludzkości w XX wieku – przez sto dni społeczność międzynarodowa nie zrobiła nic, by przerwać rzeź.

Pamiętam ciągle jedno z wydań teleexpressu sprzed 25 lat, które przypadkiem przykuło moją dziecinną uwagę: ciągnące się kolorowe węże uchodźców z tobołami na głowach, przerażenie na ich twarzach. Nie wiem, czy patrzyłam na uciekających przed zagładą Tutsi, czy, później, uchodzących przed ich zemstą Hutu.

25 lat po ludobójstwie przyjeżdżam do Rwandy i jej stolicy, Kigali, i nie mogę się nadziwić, jak bardzo miasto różni się od innych odwiedzonych przeze mnie afrykańskich metropolii. Kraj wydaje się bezpieczny. Na ulicach panuje spokój; patrząc na czyste chodniki i przystrzyżoną trawkę, piję kawę w modnej kafejce. Dochodzą mnie głosy: Nie ma już Hutu, ani Tutsi, wszyscy jesteśmy Rwandyjczykami. Czy to na pewno takie proste?

Afrykański Singapur? Spacer po Kigali

Dlaczego Kigali tak bardzo różni się od innych afrykańskich miast? Od panad 20 lat miasto bardzo szybko się rozwija dzięki nowym technologiom – inkubatory start-upów pozwalają na szybkie założenie nowego biznesu, a szukanie innowacyjnych rozwiązań w rolnictwie, transporcie lub płatnościach nie wymaga wielkich nakładów finansowych. Obok Convention Centre znajduje się nowoczesne centrum handlowe z tarasami, modnymi restauracjami i sklepami, pełne biznesmenów w idealnie skrojonych garniturach. Kigali chciałoby iść za przykładem Doliny Krzemowej, buduje więc największy innowacyjny kampus w Afryce za 2 miliardy dolarów. W ciągu najbliższych kilku lat będzie afrykańską stolicą przyszłościowych technologii. Afrykański Singapur – tak chciałaby o sobie mówić stolica Rwandy.

Pokłosie ludobójstwa

Rwandyjski Front Patriotyczny, utworzony przez zbiegłych do Ugandy Tutsi pod przewodnictwem Paula Kagame, położył kres ludobójstwo po 100 dniach masakry. Wszystkie gałęzie gospodarki leżały w ruinie, a rany, jakie odniosło rwandyjskie społeczeństwo, zdawały się nie do zagojenia. Część Hutu zbiegła do Konga: tysiące kobiet i dzieci zginęło w akacjach odwetowych ze strony RFP, za to wielu prawdziwym zbrodniarzom udało się zbiec w kongijskie lasy Kiwu Północnego, gdzie sieją zamęt do dziś. Bratobójcza walka między rwandyjskimi Hutu i Tutsi to jedna z przyczyn ciągłych konfliktów zbrojnych na wschodzie DRK (gdzie znajduje się słynny Park Narodowy Wirunga).

Po przejęciu kraju siłą, Paul Kagame stanął na czele rządu złożonego głównie z członków plemienia Tutsi. Od ponad 20 lat sprawuje autorytarną władzę w Rwandzie – udało mu się wyciągnąć kraj z ruiny, a Rwandyjczyków pogodzić, dzięki szerzonej polityce przebaczenia. Przynajmniej na pierwszy rzut oka, rany wydają się zabliźnione.

Rwandzie daleko jednak do demokracji – za wolność poglądów i krytykę rządu można tutaj trafić prosto za kratki. Kagame jest postacią kontrowersyjną – z jednej strony uchodzi za pupilka zachodnich rządów, z drugiej krytykuje się go jako kolejnego afrykańskiego dyktatora, który wykorzystał tragedię ludobójstwa, by umocnić swoją władzę.

Na brzegach Jeziora Kiwu

Jedno z Wielkich Jezior Afrykańskich, Kiwu, znajduje się na granicy Rwandy z Demokratyczną Republiką Konga. Jego wybrzeże jest niezwykle malownicze: błękitne wody otaczają pokryte bujną roślinnością wysepki, na horyzoncie wiją się tysiące wzgórz. Nic więc dziwnego, że linia brzegowa jeziora stała się jedną z największych atrakcji turystycznych Rwandy.

Congo Nile Trail

Congo Nile Trail, szlak ciągnący się od miasta Gisenyi na północy po Kibuye na południu, liczy ponad 90 km i każdego miłośnika rowerowych rajdów może przyprawić o zawrót głowy. Jako że nie jestem zapaloną cyklistką, jeden dzień w zupełności wystarczył, żeby dać mi w kość i porzucić plany pedałowania wzdłuż całej długości szlaku. Wbrew pozorom, trasa jest bardzo ciężka ze względu na strome podjazdy, warto więc wyposażyć się w dobry rower i nieskończone pokłady motywacji.

Czym zachwyca nas dzisiaj kraj tysiąca wzgórz? Można w Rwandzie wspiąć się na jeden w wygasłych wulkanów pokrytych lasami hagenii, tropić goryle lub złote małpy w dżungli Parku Wulkanów lub pedałować wzdłuż malowniczych brzegów Jeziora Kiwu. Aktywne spędzanie wolnego czasu nie stanowi tutaj problemu – powstaje coraz więcej wypożyczali rowerów, guesthousów, czy biur przewodników. Podróże lokalnymi środkami transportu, choć zawsze trwają dłużej, niż powinny, są jak najbardziej bezpieczne. Couchsurfing, popularny w Kigali, daje wiele okazji na poznanie lokalsów i długie rozmowy przy rwandyjskim piwie, Primusie.

Rwanda jest krajem niesamowicie żywym i bezpiecznym: kosmopolityczna stolica przyciąga coraz więcej turystów i inwestorów, parki narodowe: Nyungwe, Akagera i Wulkanów, oferują różnorodne trasy trekingowe.

Mimo trudnej historii, dużych dysproporcji w warunkach życia między wsią i miastem oraz autorytarnego charakteru władzy, Rwanda wydaje się być ewenementem w skali kontynentu: porządek, niska przestępczość, otwartość na innowacje, równouprawnienie kobiet w polityce i biznesie gwarantują tu gospodarczą i społeczną stabilność. Przyjedźcie i zobaczcie sami, jak w ciągu 20 lat udało się Rwandyjczykom odbudować kraj tysiąca wzgórz.

Więcej o Rwandzie. Źródła